Um olja í stórum nøgdum verður funnin í føroysku undirgrundini, so slepst ikki undan, at tað fær stóra ávirkan á samfelagið á øllum økjum.
Politiskt og mentalt kunnu vit brynja okkum sum frægast, men ferðin og vavið á einari møguligari komandi oljuvinnu liggur fyri ein stóran part í hondunum á altjóða oljurisunum, ið standa fyri leitingini – og framleiðsluni, um teir finna nakað.
Statoil er fyristøðufelag í báðum boringunum, sum verða gjørdar undir Føroyum í ár, og eru væntanirnar hampuliga góðar. Tað ljóðar, at Statoil brúkar hálva aðru til tvær milliardir krónur á føroyska landgrunninum bara í ár, og undan hesum hevur felagið til samans brúkt eina milliard krónur her.
Váði og vinningur
Føroyingurin Rúni M. Hansen, sum er stjóri hjá norska Statoil í Føroyum og í Grønlandi, hevur ongar viðmerkingar til hesi tølini, men váttar, at talan er um eitt sera stórt og kostnaðarmikið leitiátak, sum verður gjørt á føroyska landgrunninum í ár.
- Tað er greitt, at vit høvdu ikki gjørt hetta, um vit ikki høvdu vónir um at finna nakað. Tað hava vit. Men kortini mugu vit vera ógvuliga varin í okkara væntanum, tí um vit hyggja matematiskt upp á tað, so eru sannlíkindini fyri at finna nakað ikki serliga stór. Føroyar eru eitt lutfalsliga nýtt leitiøki, bara nakrir fáir brunnar eru boraðir, og vit hava lítið at halda okkum til av dátum samanborið við onnur øki, har vit eru virkin. Tí er váðin stórur, sigur Rúni M. Hansen.
Tilsvarandi stórur verður vinningurin, um norski oljurisin rakar við olju ella gass, og hendir tað, so verður føroyski búskapurin grundleggjandi broyttur frá dag til dag.
Hetta ásannar Rúni M. Hansen eisini, og hann vissar um, at Statoil eisini kennir ábyrgd av, at tey øki og lond, har felagið er virkið, fáa størst møguligt gagn burtur úr ríkidøminum, samstundis sum at negativu árinini í størst møguligan mun verða avmarkað.
Lykilin er samstarv
- Vit hava ikki ávirkan á, hvussu eitt land búskaparliga ber seg at, tá tað knappliga fær stórar inntøkur frá olju ella gassi, men vit leggja stóran dent á at fara varisliga fram, stig fyri stig, har vit hava virksemi. Vit skulu oftast rokna við at verða í hesum samfeløgunum leingi, og fyri okkum hevur tað stóran týdning at verða væl móttikin. Tí gera vit eisini nógv burtur úr, at lokalsamfeløgini kenna seg væl av, at vit eru har.
- Lykilin til, at hetta skal eydnast, er eitt gott og væl skipað samstarv millum myndugleikar, vinnu og virkandi oljufelagið ella oljufeløgini. Tað er hesum samstarvi, vit fyrst fara eftir, tá vit koma inn í eitt nýtt øki. Hetta er eisini fortreytin fyri, at vit kunnu fara virðiliga út aftur, sigur hann.
Eisini tá tað snýr seg um umhvørvi og mentan er Statoil tilvitað um, at teirra hjávera kann hava stóra ávirkan.
Umframt at verða stjóri í Føroyum og Grønlandi hevur Rúni M. Hansen eisini ábyrgdina hjá Statoil fyri virkseminum í øllum tí arktiska økinum, og hann hevur tignarligt sæti í serliga arktiska bólkinum Global Agenda Council on the Arctic hjá altjóða búskaparliga hugbankanum World Economic Forum.
- Í Norðurnoregi hevur tað eydnast sera væl hjá oljuvinnuni at etablera seg stig fyri stig. Lokalsamfeløgini og vinnan á staðnum blómar saman við okkum, og nógv av teimum, ið vóru rýmd, eru flutt heim aftur. Vit hava somu strategi í Barentshavinum og síggja positivt upp á tað har eisini.
- Her er talan um sera viðkvom øki, og tað er tað føroyska eisini. Í slíkum økjum fara vit serliga varisliga fram, sigur Rúni M. Hansen.
Tørvur á orku
Tó at hann leggur dent á, at tað eru politikararnir, ið seta karmarnar fyri oljuvirkseminum og vinnupolitikkum annars, so er Statoil eisini tilvitað um ávirkanina, oljuvirksemið hevur á aðrar vinnur.
- Heiminum tørvar orku, og oljuvinna snýr seg um at útnytta tað tilfeingi, ið er. Men vit vilja fara fram við skili, so verandi vinnur kunnu liva væl við síðuna av okkum. Vit síggja eisini, at tá oljuvinnan verður umsitin rætt, so leggur hon lunnar undir nýggjar vinnur. Í Noregi hevur oljuvinnan fingið undirveiting av øllum slagi at blóma, soleiðis at undirveiting í dag er størsta útflutningsvinna har næst eftir kolvetnisframleiðsluni, sigur Rúni M. Hansen.
Hann vísir á, at Statoil eisini er við í fremstu røð at granska í varandi orku at seta í staðin fyri olju og gass. Felagið brúkar tríggjar milliardir krónur um árið upp á grøna orku, og ger seg serliga galdandi, tá tað snýr seg um havvindmyllur.
