Vit hava í eina tíð vitað, at breið undirtøka er í Løgtinginum fyri leistinum hjá landsstýrinum, tá tað snýr seg um ríkisrættarligu støðuna.
Tað var fyrrverandi sambandsløgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, sum á fyrsti sinni bar upp á mál at skipa ríkisfelagsskapin øðrvísi – við trimum sjálvstøðugum ríkjum, sum samstarvaðu. Hetta segði hann í ólavsøkurøðu løgmans í 2012.
Tað varð gjøldur gjørdur burtur úr Kaj Leo, tá hann segði bar hetta fram. Sambandsfólk vóru í øðini, tingmanning tók frástøðu, og formenn í feløgum vístu sína ónøgd – allir uttan tann í Norðoya Sambandsfelag.
Síðani gjørdi Mette Frederiksen, forsætisráðfrú Danmarkar, orðini til síni í setanarrøðuni í Fólkatinginum í 2023 – og nú eru somu sjónarmið ríkisrættarligi politikkurin hjá Javnaðarflokkinum, Tjóðveldi, Framsókn Fólkaflokkinum og Miðflokkinum.
Allir flokkar á tingi taka undir við hesum mátanum at skipa ríkisrættarligu viðurskiftini – uttan ein. Bara Sambandsflokkurin situr uttanfyri.
Hetta er ikki annað enn praktiskur politikkur. Sum Kaj Leo Holm Johannesen sigur aðrastaðni í blaðnum, at vit koma ikki víðari, um vit ikki sleppa at virka á altjóða pallinum. Hetta er allir flokkar samdir um, uttan Sambandsflokkurin, sum heldur fast við gamla ríkisfelagsskapin.
Sambært kanningini hjá spyr.fo, sum vit kunngera á síðu 3, so er meirilutin rættiliga greiður. 59 prosent siga ja, meðan bara 23 prosent siga nei, og 18 prosent siga seg ikki vita. Tølini í kanningini vísa eisini, at meirilutin er rættiliga breiður og rættiliga kjølfestur. Tí tað er meiriluti í øllum økjum í landinum, í øllum aldursbólkum, og í øllum flokkum uttan Sambandsflokkinum, har tó 40 prosent taka undir við hesi loysnini.
Tað er sjálsamt at síggja føroyskar flokkar standa so væl saman um eitt mál. Ynskiligt var, at allir flokkar vóru samdir – men tað kann kanska broytast. Sambandsflokkurin gongur í tveimum, har ein sera konservativur vongur heldur fast við tað gamla, meðan onnur vilja broytingar. Og tá politikkur er at vilja broytingar, so kann tað sjálvandi eisini henda, at formaður floksins kemur upp á 'ljósari' tankar.
Gott hevði verið við eini tjóðarsemju um hetta mál, so vit kundu umboðað okkum sjálvi í altjóða bæði við handli, við ítrótti og øðrum altjóða viðurskiftum. Tað er ein fortreyt fyri at liviligt skal verða í Føroyum.
