Fólka­pensjónin í stuttum

Orsaka av teirri neyð og ar­móð, sum eyð­kendi livikorini hjá eldri ættarliðinum, varð fólka­­pensjónin sett á stovn, og fram­vegis í dag verður hon av mong­­um mett at vera størsta vælferðarpolitiska fram­stig­ið í Føroya søgu.
Tað var Peter Mohr Dam og sam­gongan við Jav­n­að­ar­flokki­num, Sam­bands­flokk­i­num og Sjálv­stýr­is­flokk­i­­num frá 1959-1963, sum fostr­aðu hesa nýggju og koll­veltandi pensjónsskipan, sum eisini fevndi um nýggja al­mannalóggávu.
Hetta mikla nýbrot flutti alt sam­fel­agið fram á leið, og bøtti mun­andi um korini hjá goml­um, avlamnum, einkjum og for­­­eldr­a­leysum, sum nú vórðu lyft úr fíggjarligari ar­móð og ol­mussu­støðu yv­ir í skip­an­ir, sum bygdu á sosi­al­dem­o­krat­isku væl­­ferð­ar­hug­sjón­ina.
Fólkapensjónin skuldi tryggja fólki ein virðiligari ald­ur­dóm, og bygdi á prin­sipp­ið um, at øll rinda eitt á­víst prosent av lønini til pen­sjón, og tí hava øll eisini rætt til fólkapensjón, høg sum lág.
Ein hugsjón, har skyldur og rætt­indi ganga lið um lið; har øll rinda skatt og taka med­á­byrgd í felagsskapinum, og aft­ur­fyri fáa rætt til dygd­ar­góð væl­ferð­ar­ti­lboð og veit­ing­ar, sum tryggja eitt virð­iligt lívs­grund­arlag, og til, um inn­tøk­an av einari ella aðr­ari orsøk svíkur, tað verið seg av sosialum, heilsuligum ella natúrl­igum ávum.
Hendan sosiala kontraktin er ein av universellu meg­inregl­unum í norð­ur­lendska væl­ferð­ar­sam­fel­ag­­num: at øll lata og øll fáa – høg sum lág. Sosiala kon­­trakt­in fevn­ir bæði um all­ar nú­livandi borg­arar, og er sam­stundis ein kontrakt mill­um ættarlið. Hetta merk­ir eitt nú, at tey, sum eru á ar­beiðs­markn­að­i­num í dag, rinda pensjónina hjá ­núverandi pen­sjón­is­tum, með­an komandi ættarlið rinda pensjón til tey, sum eru gom­ul til ta tíð.