ina eitur “Prevalence of ASD, ADHD and comorbidities among children and adolescents in the Faroe Islands born from 2004 to 2022” – ella “Títtleikin av ADHD og autismu hjá børnum og ungum í [...] sjúkrarøktarfrøðingar og onnur heilsustarvsfólk við servitan á økinum. Tórunn verður við á ADHD-tiltakinum í Perluni 30. oktober, har hon fer at greiða frá síni gransking og leggja fleiri úrslit [...] – kann geva eina góða ábending um, hvørt eitt barn hevur neurologisk eyðkenni sum til dømis ADHD og autismu, og tí hevði tað verið ein vinn-vinn støða fyri bæði tey børnini, ið eru rakt, teirra
ð. Eg havi ikki bara at tosa – men gjørt nakað: 150.000 kr til ein film um ADHD (leingi í viðmerkingunum) 80.000 kr til ADHD felagið Ikki bara orð. Handling. Men spurningurin er: Er tað veruliga soleiðis [...] Eg havi staðið á bíðilista í 3 ár. 3 ár – og eri enn ikki sloppin framat. Av tí at eg havi ADHD, og tvær døtur eisini hava, veit eg hvussu týðandi tað er at fáa skjóta hjálp. Men veruleikin er, at bíðirøðirnar
er loyvi at diskriminera vegna ADHD. Men tað er ikki broytt í Danmark enn. Í Føroyum hava vit 529 fólk, sum standa á bíðilista til psykiatri, t.e. til útgreining fyri ADHD, autismu, tunglyndi, angist v [...] avbjóðingum/sjúkum í Føroyum og í Danmark - eingin skal detta niður ímillum skipanirnar. T.d. skal ein ADHD diagnosa ikki kunna brúkast sum orsøk at nokta atgongd til politiskúla ella herin, sum tað kann vera [...] detta tey heilt ella partvíst uttan fyri okkara heilsuskipan. Hetta er ikki einans galdandi fyri ADHD og autismu, men eisini fyri aðrar diagnosur og sjúkur. Hetta skal loysast! Tað er ikki bert í Føroyum
rógvi ADHD eru telduspøl og filmar. Men av tí at hetta tilfar ikki er at finna á føroyskum, læra tey ikki føroyskt, men enskt og danskt. Sambært kanningum hava fimm prosent av øllum børnum ADHD. Hetta [...] og sálarlæknin Christopher Gillberg, serfrøðingur í ADHD og autismu í Føroyum og helt fyrilestur. Hann vísti á, at eitt eyðkenni hjá børnum við ADHD er, at tey ofta hava mál- og talutrupulleikar og at [...] Rópt verður nú varskó, tí føroysk børn, og serliga børn við ADHD, læra betri enskt og danskt enn føroyskt. Hetta er avleiðingin av, at filmar, undivísingartilfar til teldur og telduspøl ikki verða týdd
Bjørg Dam heldur fram sum forkvinna í ADHD felagnum. Tey hava havt aðalfund og í eini fráboðan eftir fundin siga tey, at tað er stórur áhugi at koma í nevndina í ADHD felagnum og á aðalfundinum varð gjørt [...] rúsdrekkanisnýtslu, hava eitt ADHD ella ADD at stríðast við og sostatt er hesin trupulleikin nógv størri enn vit hava hildið higartil. Hon vísir á, at Oóviðgjørt ADHD kostar danska samfelagnum 2,8 milliardir
nær, hoyri eg ofta frá foreldrum, sum standa á longum bíðilistum til barnapsykiatri og útgreining av ADHD, og øðrum avbjóðingum hjá børnum. Summi børn bíða 2–3 ár, ella longur, fyri at sleppa framat einari [...] at vit mugu gera meira fyri børn okkara, serliga tá tað snýr seg um nevrologiskar avbjóðingar sum ADHD. Tað er ikki bert eitt heilsumál – tað er eitt samfelagsligt mál um frælsi, møguleikar og støðu hjá [...] serlærarar ella sálarfrøðingar í skúlan, sum kunnu hjálpa til teir trupulleikarnar, sum kunnu standast av ADHD. • Ein umfatandi kanning av fløskuhálsum í barnasálarheilsuøkinum her á landi, soleiðis at vit finna
alsamt fleiri børn við ADHD og ADD gevast í fólkaskúlanum, tí umstøðurnar eru so vánaligar. Teirra royndir eru at serflokkaskipanin er ein sera góð skipan, sum gevur børnum við ADHD, ADD og autismu, og øðrum [...] størsti fólkaskúli, Skúlin á Fløtum, ikki hevur serflokkar inni í skúlanum. Tað siga tey í nevndini í ADHD felagnum. Og nú skúlin verður gjørdur liðugur heita tey tískil á avvarandi mynduleikar um at arbeiða [...] hvussu nógv børn mistrívast í skúlanum og fáa varandi sár á sálina, men tær allarflestu áheitanir, ADHD felagið fær, eru frá ørkymlaðum foreldrum at børnum, ið ikki trívast í skúlanum. Tey halda, at sum
eigur at fara har teir gera størsta gagn! Sum forkvinna í ADHD felagnum arbeiði eg sjálvsagt fyri betri lívsgóðsku hjá børnum og vaksnum við ADHD. Eg veit, at lívgóðskan kann betrast munandi við tíðliga [...] skaðatilburðum og tryggingarskaðum høvdu minkað. Danski Rockwool fondurin hevur roknað út, at óviðgjørd ADHD kostar danska samfelagnum 5mia. kr. árliga. Eisini er Betri ein lyklaspælari tá tað kemur til bús
síðani. – Uttan at eg sjálv ætlaði tað, kom søgan til mín, á besta ADHD-hátt, næstan orð fyri orð, sigur Bára, ið ynskir, at børn, ið hava ADHD, skulu kenna seg aftur og fáa eina betri sjálvsfatan, so tey ikki [...] samanhang í sjúkugongdini, so lættari verður hjá teimum at venda aftur til sín gerandisdag. Stuðlað ADHD-bók Í novembur mánaði kom út bókin ‟Bera og vinkonurnar”, sum Bára Silvansdóttir hevur skrivað, og
sum hava ADHD/ADD fáa hjálp. Tórmóður Stórá, leiðandi psykiatari á psykiatriska deplinum segði í fjør, at yvir 90% av teimum, ið verða ávíst til vaksinpsykiatriina fyri ADHD/ADD, fáa staðfest ADHD/ADD. Bíðrøðin [...] umleið 5% av børnum ADHD. Í Føroyum er barna og ungdómspsykiatriska økið rættiliga nýtt, og tí hava vit søguliga ikki útgreinað børn, og vit eru enn langt frá teimum 5%. Óviðgjørt ADHD er sera slítandi og [...] væl lægri og hjáárinini nógv. Tí skulu og eiga vit sum samfelag at finna og hjálpa teimum, ið hava ADHD/ADD. Vit sakna tó at hoyra, hvussu nógv prosent av teimum børnum, har illgruni er um diagnosu, veruliga
