Tað eru tveir granskarar, sum hava gjørt kanning av ymsum vanum hjá níggjundafloks næmingum í Íslandi og í Føroyum. Kanningin snýr seg eitt nú um, hvussu nógv tey ungu roykja, drekka, eru úti um kvøldið, taka skúlan í álvara, eru saman við foreldrum sínum, bólkatrýst og nógv annað. Alt viðurskifti, sum eru sera viðkomandi at ávirka positiva vegin til tess at menna góðar samfelagsborgarar.
Órógvandi er tað tó at síggja, at tølini fyri føroyska ungdómin eru væl hægri, enn tølini fyri íslendsku javnaldrarnar, tá talan er um, hvussu ofta tey hava verið full seinastu 30 dagarnar, hvussu illa tey roykja, hvussu lítið tey eru saman við foreldrunum, hvussu nógv foreldrini vita um, hvørjar vinir tey ungu hava og so framvegis.
Tó er gott at síggja, at íslendsku tølini fyri 15 árum síðani líktust okkara tølum. Men so tóku grannar okkara fyri vestan seg saman fyri at bøta um hesi viðurskifti. Íslendski granskarin, Jón Sigfússon segði á læraradegnum leygardagin, at teir mest týðandi vanda- og trygdarfaktorarnir eru familja, javnaldrar, virksemi eftir skúlatíð og trivnaður sum heild.
Hetta eru alt viðurskifti, sum vit kunnu gera nakað við. Í Íslandi hava tey gjørt hesa kanning á hvørjum ári síðani 1998, og er ætlanin at halda fram við hesi kanning í Føroyum.
Skúlin verður so mangan brúktur sum undanførsla, tá serlig stig skulu takast við uppalingini. Tað tykist vera tey, sum halda, at skúlin í alt ov stóran mun eigur at taka sær av uppalingini. Men tað skerst ikki burt, at høvuðsábyrgdina fyri hesum hava foreldrini. Og sum kanningin vísir, so er nýtlsa av tubbaki, rúsdrekka og rúsevnum øvugt proportinal við samveru millum foreldur og børn. So her er bara hjá foreldrunum at taka seg saman. At foreldur lata slíkt um seg ganga, at skúlabørn bæði kunnu roykja og drekka regluliga, tað sær alt annað enn pent út. Og at fimti hvør skúlanæmingur í níggjunda flokki roykir dagliga og enn fleiri drekka javnan ber boð um, at at stórur partur av foreldrunum vanrøkja síni børn.
Her eiga álvarslig stig at verða tikin – bæði við atliti at børnunum, men ikki minst til tess at uppdraga foreldur til at vera foreldur við ábrygd.
