Hví samskipa íverksetararáðgeving?

Hvussu kann SamVit tryggja betri vilkor fyri íverk­­setarar?

- SamVit hevur higartil ar­­beitt eftir Vinnu­politikki­num hjá fyrrverandi lands­stýri, har SamVit hevur fingið til uppgávu at standa á odda fyri samskipanini av íverksetararáðgevingarvirksemi í Føroyum. Hetta inni­ber samskipan av arbeiðnum hjá íverksetarahúsunum kring landið. Uppgávan hjá SamViti í mun til íverksetan er serliga at lætta um møgu­leikarnar hjá íverksetarum at fáa atgongd til vitan, kapi­tal og samstarvspartnarar og at tryggja, at tað ikki er ov tvørligt hjá íverksetarum at byrja sítt virksemi.

– Í SamViti starvast 18 fólk – harav 5 fólk starvast burturav á Menningar­deild­ini, sum júst hevur til upp­gávu bæði at ráðgeva fyri­tøkum, harímillum íverk­set­arum, og samskipa íverk­setararáðgeving annars. Menningardeildin stendur fyri menningarverkætlanum – herundir ráðgeving av íverksetarum – serliga inn­an útflutnings-, ferða-, KT- og kreativu vinnurnar. Íverk­setarahugtakið verður her hugs­að breitt. Tvs. íverk­set­arar, sum ætla sær í gongd við virksemi, íverksetarar, sum er komnir í gongd og íverksetan, sum sprettir úr verandi virki (t.d. útflutn­ingsprosjekt).

– Fólkini á menningar­deild­ini í SamViti hava hvør sær serfrøði á ávísum økj­um – tó serliga í mun til vakstrar- og útflutnings­virksemi. SamVit lýkur tí serligar ráðgevingar­upp­gáv­ur, sum snúgva seg mest um marknaðarføring, út­­flutn­ingsvinnu og framtíðar virkisvøkstur, meðan Sam­Vit samstarvar við onnur um aðra ráðgeving, sum snýr seg um tað meira grund­­leggjandi við at stovna fyritøkur heilt frá byrj­an – t.d. við íverk­set­arahúsini, Vinnuhúsið og fram­yvir eisini við vinnu­ligu skúlarnar í Føroyum.

Hví samskipa íverk­setara­ráðgevingina?

- SamVit ynskir at samskipa íverksetanarráðgevingina fyri at gera tað so yvir­skoðiligt og lætt fyri íverk­setaran sum gjørligt at leita sær ráð – líkamikið hvar við­komandi býr, og hvørj­um støði hann ella hon er á. Talan kann eisini vera um at menna nýggja íverksetan innan størri verandi fyri­tøk­ur. SamVit og Íverk­setara­húsini kunnu samstarva og t.d. brúka ráðgevingar­veit­anir frá hvørjum øðrum, so íverksetarar harvið fáa at­­gongd til alla tøka serfrøði á marknaðinum, sum arbeið­ir til gagns fyri íverksetarar. Um SamVit t.d. keypir íverksetararáðgeving frá serfrøði uttanfyri SamVit til tey, ið søkja sær ráð, ella letur ráðgeving frá ser­frøð­ingum í SamViti til íverk­setarahúsini, stuðlar SamVit harvið arbeiðnum hjá íverk­setarahúsunum. Tó má hetta sjálvandi gerast við neyvum atliti til, at vit ikki taka breyð úr munninum á íverk­setararáðgevum, sum liva av at veita ráðgeving, men at vit eisini samstarva við hesar serfrøðingar.

- Samstarv og samskipan er sjálvandi eisini neyðug fyri at tryggja, at arbeiðið hjá teim ymsu húsunum ikki umskarast, umframt at allar tøkar kreftir innan ym­iska serfrøði verða lagd­ar saman og brúktar, hóast tær virka ymsastaðni í landi­num. Um ráðgevingar­ser­frøðin í landinum verður samskipað, kemur best møgu­liga ráðgevingin at standa íverksetarunum í boði til eina og hvørja tíð.

Gera portal

Hvussu ætlar SamVit at sam­­skipa íverksetara­ráð­gev­ingina?

- SamVit arbeiðir t.d. við eini ítøkiligari verkætlan um at stovna íverksetara­por­tal saman við íverksetara­húsunum, sum verður ein por­talur fyri allar íverk­set­arar og íverksetararáðgevar. Vit ynskja at tryggja, at íverksetarahúsini ikki kapp­ast innanhýsis – ella kappast móti privatum – men at øll stuðla uppundir hvørtannað til best møguligt gagn fyri íverksetararnar – og tað er eitt arbeiði, SamVit sum almennur stovnur beinleiðis undir Vinnumálaráðnum hev­­ur fingið til uppgávu at standa á odda fyri.

- Harumframt arbeiðir SamVit við at stovna íverk­setaranetverk fyri at skapa gjøgnumskygni íverksetarar og íverksetarahúsini ímill­um. Íverksetarar kunnu læra av hvørjum øðrum og skapa nýggj hugskot saman. Íverksetaranetverkini skulu ikki bara vera lokal, men eisini altjóða, so føroyskir íverksetarar fáa samband við íverksetaranetverk uttan­lands. Hetta er eitt stórt ar­beiðsøki, sum SamVit fremur í løtuni saman við samstarvsfeløgum – t.d. sam­an við íverksetara­húsu­num – men sum krevur mann­orku og hóskandi upp­hæddir av fíggjarlógini fyri at kunna veruliggerast.

Hvussu gongur við at gjøgnumføra ætlanirnar?

- Um tað skal eydnast, er tað avgjørt neyðugt við eini hægri játtan, sum m.a. skal nýtast til at útbyggja sam­starvið við íverksetara­ráð­gevar og -hús umframt evt. komandi íverksetarahús og til at skapa netverk innan- og uttanlands. Vit arbeiða longu fyri, at íverk­setara­húsini verða samskipað og kanska spesialiserað á yms­um økjum, so ráð­gevingar­kreft­irnar verða brúktar so effektivt sum gjørligt, men vit mangla tøkan pening til at veruliggera t.d. portalin og ikki minst til kanska at kanalisera víðari til íverk­setarahúsini, sum eisini mangla ressursur.

Arbeiðir SamVit saman við íverk­setarahúsum og -ráð­gevum sum er?

- Ja. Bitland er eitt íverk­set­arahús, vit samstarva tætt við. Bitland er ein góður samstarvsfelagi, sum t.d. hýsir Klekingardeplinum. Hetta er ein verkætlan undir SamViti. Bitland arbeiðir mest við kleking av út­­flutn­ings- og vakstrarfyritøkum, har KT, gransking, vitan, og kreativitetur spælir ein stóran leiklut. Hetta meta vit vera eitt sera spennandi øki, sum vert er at gera íløg­ur í.

- Endamálið við sam­starvs­avtaluni millum Bit­land og SamVit er at skapa serligar karmar fyri menn­ing av nýggjum nýskapandi fyritøkum við at geva teim­um íblásandi virkisligar karm­ar, har nýggir og meira royndir íverksetarar sita saman, og harvið lætta íverk­­­­setarunum um at­gongd­ina til fígging og ráðgeving í byrjanartíðini t.v.s. í fyrstu stigunum í verkætlanartil­gongdini. Málið er sjálvandi at handilsgera teirra menn­ingarhugskot og geva teim­um ein sterkan platform at byggja sítt vakstrarvirksemi á.

- Tórshavnar Kommuna er eisini í ferð við at taka initiativir í mun til at stimbra íverksetan og bøta um umstøðurnar hjá íverk­setarum í kommununi og hevur víst áhugað í at leggja kreftirnar saman bæði við Bitland og SamVit um at seta ein íverksetara- ella ný­skapanardepil á stovn í Havn.

Vakstrarmøguleikar

Hvussu nógvar íverkset­arar hýsir Klekingar­depil­in?

- Á Klekingardeplinum eru í løtuni tríggjar fyritøkur við tilsamans 5 fólkum og ein bíðar eftir at sleppa inn. At klekja fyritøkur innan vitanarvinnuna er arbeiði, ið tekur langa tíð. Ofta ganga fleiri ár frá hugskoti til fyrsta faktura, men um tað eydnast, so er ofta gróð­ur­sett til stórar vakstrar­møguleikar.

- Av verkætlanum, sum eru og hava verið í Klek­ingardeplinum, og sum hava eydnast at koma í gongd, kunnu nevnast Sim­prentis, Auixillior á Tvør­oyri og Føroya Spor­føris­skip­an. Hetta eru alt fyritøk­ur, ið ikki hava Føroyar sum sín høvuðsmarknað, men eru føddar globalar og hava allan heimin sum marknað.

Samstarvar SamVit við Íverksetarahúsið í Klaks­vík?

- Ja, vit hava ein leypandi dialog við tey, og vit ynskja avgjørt at samstarva enn tættari við Íverksetarahúsið í Klaksvík, tí tey eru ein týdningarmikil partur av heildarmyndini, men enn er ikki gjørd nøkur endalig skrivlig samstarvsavtala við Íverksetarahúsið.

- Vit kenna ikki til aktivi­tetsniveauið hjá Íverk­setara­húsinum í æsir, men so vítt vit hava fingið upplýst, hava eini 60 fólk verið á skeið í 2007 – og vit vita um, at tey arbeiða við ítøki­ligum verkætlanum, sum kunnu blíva til ítøkilig virk­ir. Eini fýra-fimm eru longu farin í gongd. Málbólkurin – ella brúkarabólkurin hjá Íverksetarahúsinum í Klaks­vík er, so vítt vit hava skilt, í stóran mun yngri fólk, sum koma úr miðnáms­skúl­unum, og íverksetarar innan býarvinnur, kanska serliga í Klaksvík og økinum har um leiðir, men Íverk­setara­húsið hevur ætlanir um at fevna um meira – eisini landa­frøðiliga.

Ein partur av uppgávu­num hjá SamViti er at menna íverksetan innan ferða­vinnu eisini?

- Ja, ferðavinnan hevur vaksandi týdning, so íverk­setaravirksemi innan ferða- og upplivingarvinnu er av­­gjørt eisini nakað vit ar­­beiða við. Tað er ein stór og vaksandi uppáva hjá SamViti – her hugsi eg um íverksetan, menning og ný­skapan innan ferðavinnu, sum t.d. snýr seg um at gera ferðavinnuumstøðurnar betri, menna nýggj ferða­vinnu­tilboð, gera kunn­ing­ar- og tænastustigið betri ella menna góðsku­stýring­ar­skipanir, sum skulu tryggja kundunum dygd og upp­livingar.

- Tað, sum kanska er ser­liga spennandi, er menning, íverksetan og nýskapan av vinnuligum átøkum í út­­jaðaraøkjunum, sum Sam­Vit metir vera eitt virðis­mikið tilfeingi serliga í ferða­vinnuhøpi. Fleiri ítøki­ligar verkætlanir eru í løtuni til t.d. at byggja gistingar- og upplivingardeplar ymsa­staðni í landinum, sum SamVit stuðlar við ráð­gev­ing og aðrari hjálp.

- Tíanverri hava vit ikki nógv at luta sundur til hvørt øki í Føroyum, tí játtanin er sera avmarkað og innsats­urin má eisini laga seg eftir initiativunum, tørvinum ella eftir áheitanunum, sum koma frá íverksetarum í økjunum. Men eingin ivi skal vera um, at menning av útjaðaranum verður rað­fest høgt í SamViti.

Rundferð í Føroyum

Hevur SamVit annað í hyggju sum snýr seg um íverk­setan?

- Ja, avgjørt. Vit ynskja at varpa ljós á, hvussu vit best kunnu gagnnýta virði okk­ara í Føroyum, so vit hava t.d. ítøkiligar ætlanir í SamViti um at gera eina rundferð í øllum Føroyum her í vár, har fokus verður sett á eitt øki í senn. Ætlanin er, at øll økini hava haft vitj­an av SamViti eftir umleið einum hálvum ári. Enda­mál­ið við rundferðini er m.a. at vitja fyritøkur og íverk­set­arar kring landið, fáa vinn­una í hvørjum øki í talu um teirra virksemi og íverk­set­an, at læra økið og virksemi í hvørjum øki at kenna og geva íblástur við at vísa á møguleikar fyri samstarvi, netverkan og felags átøkum fyri økið sum heild, og eggja til meira virkni í hvørj­um øki, sum kann draga fólk til.

- Harnæst er ætlanin at gera nøkur felags tiltøk í heyst – saman við lokalu økju­­num, har SamVit fer at luttaka í borgarafundum við fyrilestrum og skipa fyri øðrum tiltøkum – t.d. ment­anarligum tiltøkum við lokalum talentum. Ætl­an­in er at samstarva við miðl­arnar eisini um at varpa ljós á tey ymisku økini, tá vitjanin fer fram, og sostatt hjálpa til við at marknaðar­føra økið og sjónliggera alt tað spennandi virksemið í økinum.

Hevur SamVit nóg stóra játtan at arbeiða við til alt hetta?

- SamVit ynskir at brúka játtan sína í stóran mun til íverksetararáðgevingarendamál og til annan íverk­setarastuðul og menning og stuðul av aðrari vinnu, so sum eg her havi lýst tað – t.d. hjálp til útflutnings-, íløgu- og marknaðarátøk og menning av ferðavinnu, um­framt uppbygging av netverkum – innlendis og altjóða.

- So um politikkararnir taka undir við hesum og ynskja, at vit skulu hepnast við at gjøgnumføra málini hjá okkum, so vóna vit sjálv­andi, at tey eisini leggja neyðugu ressursurnar í tað, so tað veruliga kann koma okkurt munagott burturúr.

- Alt, sum eg havi nevnt í hesi samrøðu skuldi helst lýst tørvin á størri játtan. Men vit mugu aldrin gloyma, at – um rætt verður atborið – so kann virksemið hjá SamViti geva peningin fleirfaldað aftur til sam­fe­lagið! Hetta er peningur, sum kann fara til at lyfta aðrar tungar samfelags­upp­gávur. Ein íløga í virksemið hjá SamViti er nemliga ein íløga í lunnarnar undir ein­ari burðardyggari framtíð! endar Elin samrøðuna.