Eldramál - kommunal ella landsmál??

Jórun Høgnesen, forkvinna í sosialu nevnd í Klaksvíkar Býráð


Nú hava tveir býráðslimir, ið eisini eru limir í sosialu nevnd havt grein í Norðlýsinum og viðgjørt støðuna á eldraøkinum í Klaksvík. Hesar báðar, Eyðgunn Samuelsen úr minnilutanum og Gunnvá við Keldu, samgongulimur, atkvøddu sum kunnugt ímóti at stuðla eini útbyggingarætlan hjá Norðoya Ellis & Vistarheimi.
Hesar báðar vóru í januarmánaða talsfólk fyri, at Klaksvíkar Kommuna skuldi søkja um stuðul úr landskassanum til byggjan av røktarheimi til 32 fólk, tí tørvurin er so stórur. Í november mánaða 2005 var fíggjarætlanin fyri 2006 einmælt samtykt, og tá var einki avsett til eldramál. Grundin til hetta er sjálvsagt tí, at kommunan hevur raðfest onnur øki at gera íløgur í, og vit kunnu ikki gera alt í senn.

Bleyt virði
Taka vit tey sokallaðu bleytu virðini so sum skúlamál, barnaansing, eldramál og onnur sosialmál, so hevur íløgutørvurin verið ovurhonds stórur í nógv, nógv ár, ja fleiri býráðssetur. Her kann eg staðfesta, at stórar íløgur hava verið gjørdar í eldramál við byggingini undir Heygnum. Hetta er at gleðast um, sjálvt um eg veit, at hetta langt frá nøktar allan tørv.
Barnaansingin hevur fingið meir í sín part seinnu árini, men ikki á íløgusíðini, tí allar loysnir á ansingarøkinum, hava nevniliga ligið undir rakstri, við sjálvsognarstovnum og leigumálum. Tað gleðiliga er nú hent, at ein kommunalur barnagarður og vøggustova er í gerð, og skal verða klárur at taka í brúk komandi summar. Hetta er fyrstu ferð, at ein tílíkur stovnur verður bygdur til endamálið í Klaksvík.
Øll hava vitað leingi, at skúlaverkið í kommununi hevur tørvað stórar íløgur, og at tað hevur verið striltið at fingið hesa játtan til vega. Sjálv havi eg lagt nógva orku í skúlamál, og fegnaðist um at Gunnvá við Keldu, núverandi formaður í mentunarnevndini kundi greiða øllum Føroya fólki frá at komandi árini skuldu vit nýta umleið 80 milliónir krónir til skúlamál, til íløgur væl at merkja. Aðrar krevjandi íløgur eru eisini samtyktar á fíggjarætlanini 2006, so sum ringvegur, útstykking og annað. So her kann ein og hvør við eitt sindur av fíggjarligum skili og ábyrgdarkenslu síggja, at tað ikki er pláss fyri krevjandi íløgum sum til røktarheim, uttan so at okkurt annað verður sett til síðis.

Landsins mynduleikar og kommunurnar
Sum áður greitt frá, so samtykti Klaksvíkar Býráð einmælt í november 2005 eina fíggjarætlan fyri 2006, har ikki var rúm fyri íløgum til røktarheim. Nakað um somu tíð kemur skriv frá Almanna- og Heilsumálaráðnum, um at møguliga vórðu pengar settir av á løgtingsfíggjarlógini, so kommunur kundu søkja um stuðul til at byggja røktarheim ella sambýli, men her vórðu so sanniliga settar treytir við, millum annað staðseting og byggiætlan, sum vísti at heimið skuldi vera liðugt bygt í 2008. Umsóknarfreistin var úti 31. januar 2006. Júst her liggur hundurin grivin fyri Klaksvíkar Kommunu.
Frá ongum á fíggjarætlanini, og ongum projekti, til at søkja um stuðul til eina íløgu á minst 20 milliónir krónir, eftir nøkrum fáum vikum, kalli eg ikki góðan og ábyrgdarfullan politikk, hetta er alt ov stutt skotbrá. Eg haldi, at tað er átaluvert, at landsins mynduleikar, við Hans Paula Strøm, landsstýrismanni, á odda, kunnu bera seg so at mótvegis kommununum, og hetta eigur als ikki at góðtakast.
At Klaksvíkar Kommuna skal pressast til at søkja um stuðul nú, ella skulu vit iki vænta at fáa stuðul seinni, kann eg ikki trúgva, tí so hava vit diktatur og als onki demokrati.

Framtíðin
Sosiala nevnd hevur samtykt, at orðast skal ein arbeiðssetningur um alt eldraøkið. Tilmæli skal gerast um røktarheim, sambýli, dagtilhald, heimarøkt og støðuna hjá minnisveikum. Hetta tilmæli skal gerast út frá hoyringunum á øllum økjunum. Eisini skal ein tíðarætlan fyriliggja, og kommunan skal seta pening av til økið frá 2008 og nøkur ár fram. Vit eiga eisini at søkja landskassan um stuðul til ætlanir okkara, og sjálvsagt eigur Klaksvíkar Kommuna at fáa stuðul eins og aðrar kommunur hava fingið.

Norðoya Ellis & Vistarheim
Vistarheimið - kallað í dagligari talu, er sjálvsognarstovnur, og ikki heftur fíggjarliga at Klaksvíkar Kommunu. Hesin sjálvsognarstovnur ger eitt frálíkt arbeiði á eldraøkinum, sum vit eiga at vera takksom fyri. Vistarheimið sær ein møguleika at víðka og betra um umstøðurnar við eini útbygging, ið millum annað inniheldur seks nýggj búrúm - kømur, sum kunnu nýtast til fastbúgvandi ella til umlætting. Tá stovnurin ikki hevur fíggjarliga orku til útbyggingina, hevur hann søkt um landskassastuðul og 2,5 milliónir krónir í kommunalum stuðuli. Eftir at hava sett meg nærri inn í málið, mælti eg til at stuðla við eini millión á fíggjarætlanini 2007, og 1,5 millión á fíggjarætlanini 2008, tilsamans 2,5 milliónir. Men hetta fekk ikki undirtøku í sosialu nevnd. Tey, ið vildu søkja um stuðul í januar mánaða, tí tørvurin er so stórur, vildu ikki játta stuðul til Vistarheimið í mai mánaða, bert tríggjar mánaðir seinni. Ikki tí at tørvurin er vorðin minni, men tí at tey nú vilja halda seg til 2008. Hvar er logikkurin?? Sí HYPERLINK "http://www.klaksvik.fo" www.klaksvik.fo. Viðmerkjast skal, at ein nevndarlimur var ikki á fundi hendan dag, men tók undir við játtanini í býráðnum.
Eg fór tí í býráðið við einum minnilutauppskoti, sum borgarstjórin einsamallur tók undir við í fíggjarnevndini. Endaliga úrslitið kenna vit. Minnilutauppskotið bleiv samtykt við 6 atkvøðum fyri, 4 ímóti og 1 blonk. Sí HYPERLINK "http://www.klaksvik.fo" www.klaksvik.fo.
Enn eru allar súðir tó ikki syftar hjá Vistarheiminum. Umsóknin um landskassastuðul varð ikki gingin á møti, tey fingu noktandi svar. Hetta hóast landsstýrismaðurin í almannamálum í Útvarpinum harmaðist støðuna hjá Klaksvíkar Kommunu á eldraøkinum stutt áðrenn. Umsóknin hjá hinum kommununum her norðuri, var heldur ikki gingin á møti, tí at hon segðist at vera ov tunn. Sí HYPERLINK "http://www.klaksvik.fo" www.klaksvik.fo.
Vistarheimsnevndin fer nú at kæra avgerðina hjá landsstýrismanninum, og eg vóni inniliga, at tey fáa viðhald og tær sømdir, ið tey hava uppiborið.
Vónandi verður tað eisini eitt samt býráð, sum fer at leggja eldrapolitikkin hjá Klaksvíkar Kommunu til rættis, øllum borgarum okkara at gagni.