Birna var dóttir Louis og Ninu Zachariassen. Hon tólk realeksamiu í Havn 1949 og fór tíðliga í 50´unum niður til Danmarkar, har hon gjørdist sjúkrasystir. Hon var eina tíð aftur í Føroyum og arbeiddi á Dr. Alexandrines hospitali, men fór skjótt avstaðaftur - og kom síðani at starvast í Danmark; - tó var hon eisini eitt stutt skifti í Norra og virkaði sum sjúkapleygirska. Tíðliga í 60´unum giftist hon við Finn Winther – og tey settu búgv á Hybenvej 4 í Virum, har Birna treivst sera væl við sínum vakra, hugnaliga og vælrøktaða blomsturhava.
Birna fór stillisliga um, men hon hevði kortini nógv at fortelja og dámdi væl debatt, tá ið man var komin at kenna hana. Hon var eitt sera vitandi og kultiverað fólk, sum javnliga var at síggja í Føroyahúsinum á Vestarubrúgv, tá ið fundir ella fyrilestrar vóru.
Pápi hennara, Louis Z. var sera aktivur í politikki og var leingi formaður í Sjálvsstýrisflokkinum, sum tá arbeiddi heilt tætt saman við Javnaðarflokkinum. Hetta elvdi til herviligan ágang móti Louis í fleiri ár; t.d. vórðu sethúsini hjá honum ótrúliga illa viðfarin og útklínd við bæði materiellari og andiligari óhumsku. Harafturat varð ofta framdur grovur telefoniskur terror móti teirra húski. Politiið kundi ikki klára at verja húsini hjá Louis móti terror og ráddi teimum viðhvørt at flyta út á bygd, men tað vildi Louis ikki hoyra. Tað var tí ikki tespiligt at vakna mangan morgun í barnadøgunum hjá Birnu og síggja heimið hjá foreldrunum verða so illa terroriserað. Hetta kom at merkja Birnu fyri lívstíð. Hon var vanliga ikki beiskhugað, men tá ið man tosaði við hana um ta døpru krígstíðina, kundi hon blíva ógvuliga ironisk og taka hvassorðað til: ”…TEIR høvdu onga medlidinheit við nøkrum, teir respekteraðu eingi menniskjarættindi – vit fingu ikki húsafrið, og man lá hjartkiptur nátt eftir nátt í bangilsi og andvekri”. Ótangarnir herjaðu allarharðast á Louisar hús, tá ið Birna átti at havt sína mest sorgleysu tíð, men hennara barnaár frá 8 til 13 blivu alt annað enn tryggleiki – hon kom ofta ræðslusligin í skúla, og hennara barnakor gjørdust eitt afturvendandi nervakríggj og ein sera álvarsom traumatisk avbjóðing fyri eitt smábarn. Hon fekk beinleiðis brennimerkt sín føroyska barndóm – hetta var ein orsøk til, at henni ongantíð longdist aftur til Føroya. Finn og Birna fingu eingi børn, men hon var barngóð og var ógvuliga fegin um síni systir- og bróðirbørn, sum hon ofta vitjaði og tosaði um. Men hon legði altíð afturat: ”Teirra politisku sjónarmið læri eg ongantíð at acceptera, men tey hava heldur ikki tær erfaringar og tær præmissurnar, sum eg havi”.
Birna Zachariassen og Atli Dam vóru javngomul og av tí, at pápar teirra so ofta sóust, skrivaðu, filosoferaðu og debatteraðu, komu børnini at kennast væl og spældu nógv saman, meðan tey ótolin bíðaðu eftir, at páparnir skuldu gera seg lidnar við ”Føroya heimastýrisframtíð”, tí tað var næstan altíð tað afturvendandi temaið hjá Louis Z. og Petur Mohr Dam.
Birna bleiv 81 ára gomul og varð fylgd til gravar frá Virum kirkju í gjár, tann 19. september. Friður verið við minninum um mentakvinnuna Birnu, sum síðstu árini aftur var farin at kalla seg við gentunavninum, Zachariassen.
-----
Virgar T. Dalsgaard
