ODDAGREIN: Arvasilvurið hjá Høgna

Undan seinasta løgtingsvali var ein sendirøð í SvF um bankamálið. Henda »krimirøð«, sum Høgni Hoydal sjónvarpsmaður stóð á odda fyri, fekk nógva umrøðu millum manna, og hatrið til danir stóð í besta blóma.

 

Niðurstøðan var greið: danir høvdu við vilja lumpað føroyingar at keypa eina deyða virðisleysa hønu, ið nevndist Føroya Banki, og sannleikin um hetta sminkaða líkið kom ikki fram fyrr enn eftir at partabrævaumbýtið varð framt.

At bankamálið frá danskari síðu kundi verið handfarið hepnari er ein sannroynd. Men hvussu væl var málið lýst í sjónvarpssendingini? Jú! Brádliga vaknaði »virðisleysa« hønan úr dvala og fór at verpa, og betri verpingarhønu hevur landskassin ongantíð átt. Í beinleiðis skatti og vinningsbýti eru 100 tals milliónir frá »deyðu« hønuni runnið niður í gjaldføri landskassans, umframt at eginognin hjá »hønuni« er økt munandi. Eginpeningsavkastið hjá bankanum er tað hægsta hjá peningastovnum í ríkinum. Tað skemtiliga við hesum er, at ævintýrið um ta deyðu hønuna gjørdist stjørnuskotið til eina politiska karrieru hjá sjónvarpsmanninum.

Í hesum døgum leitar landsstýrið eftir peningi til skiftisgrunn at fíggja fullveldið. Trupulleiki landsstýrisins er, at tá lógásetta gjaldføri landsbankans er frádrigið, er alt ov lítið av tøkum peningi eftir til nakran skiftisgrunn. Men landsstýrið veit ráðini. Almennar ognir skulu lýsast til sølu, herundir virðisbrøv í vinnufyritøkum. Virðið verður mett at vera yvir 3.000 milliónir. Her er bæði Føroya Tele, Realurin, JFK Trol osfr. Men flaggskipið og virðismesta aktivið, ið landsstýrið reypar av at eiga, er »deyða« hønan hjá Hoydal. Mett verður, at partabrøv bankans hava eitt virði uppá millum 1.500 og 2.000 mill. Deyða hønan í herferðini móti dønum í SvF fyri nøkrum árum síðani, er sum fuglurin Føniks reistur úr øskuni og er nú prýðiligasti arvur landskassans, nú arvasilvurið skal seljast til tess at fíggja fullveldið..

Kønir menn meta í dag, at fyri føroyska búskapin fekk bankamálið eina sunna loysn. Samanleggingin av Føroya Banka og Sjóvinnubankanum førdi til rationaliseringar innan peningaheimin í Føroyum, og tað trongdi harðliga til. Hetta hevur eisini ført til lægri útlánsrentu, sum føroyski búskapurin hevur notið gott av. Men niðurstøða sjónvarpmansins í bankasendingini um, at danir høvdu lumpað virðisleysar ognir inn á landskassan, var heilt burturvið ? hetta er ein sannroynd í dag. Men fyri varaløgmann er tað óivað ein fyrimunur, at mong eru stuttmint og ikki minnast innihaldið í sendingini.

Søgan um ta deyðu hønuna kundi verið tikin úr einum H. C. Andersen ævintýri. Tann ljóti dunnuungin (les Føroya Banki) frá sjónvarpssendingini hjá Høgna Hoydal, er nú ein prýðiligur svani í tí arvasilvuri, sum skal fíggja loysingina hjá sama manni.

Men skulu 1000 tals milliónir fáast fyri arvasilvurið, verður tað ikki kapitalur í Føroyum, sum keypir. Landsstýrið fær kanska ikki trupulleikar at finna keyparar uttanlands. Men hetta fær sanniliga avleiðingar fyri føroyskan búskap. Fara útlendingar at seta seg á stórar partar av føroysku vinnuni, so verður tað við kapitalavkasti fyri eyga. Vinningsbýtið fer tá óskattað av landinum, av tí at sambært dupultskattaavtalur, ið Føroyar hava gjørt við fleiri lond, verður vinningsbýtið bert skattað í móttakaralandinum. Konsolideringin í føroyskum vinnulívi kann sostatt drenast av landinum, meðan landsstýrið sleppur bert at hyggja at.

»Evsta vald« hjá Hoydal minnir mest um at avreiða P/F Fullveldið Føroyar til tann útlendska íleggjara, ið bjóðar hægst. Øll eru vit greið um, at fíggjarligt frælsi er ein fyritreyt fyri politiskum frælsi. Arvasilvurið kann bert seljast einaferð, og sum hjá kellingini á sinni, so kann hetta gerast ein stokkutur hiti.