Málráð:Hestur – ross

Nú nærkast ólavsøka, og tá eru reiðfólk vanliga at síggja í sambandi við skrúð­­gongu og kappríðing. Tí hósk­­ar tað væl at nema við orð­ini ross og hestur. – Nøkur dømi av al­netinum: “Her verða bæði skótar, ítrótta­­fólk og hestar”. “Nú verð­ur bíligari at fáa hestar gjøg­­num BIP-støð­ina, sig­ur for­maðurin í vinnu­nevnd­ini”. “Endamálið við tiltakinum er fyrst og fremst at lata børn síggja tey mongu djór­ini í Havnar­dali, hestar, lomb, kálvar, hunda­hvølpar, ...”.
Hestur er á føroyskum “ross av kallkyni”, og ryssa er “ross av kvennkyni”. Orðið “ross” er tískil felagsheiti fyri hest og ryssu. Tað nevnist á donskum “hest”, og tað man vera har, ið orsøkin til fløkj­una er at finna. Tí nú verður sum oftast tosað um “hestar”. Men tað ber bara til at nýta orðið hestur, um hesi kríatúr eru av kallkyni. Er tað ikki greitt, er tað rætta at siga “ross”, og tí eigur tað at vera “ross” í dømunum omanfyri.
Hetta dømið av einum por­tali sýnir sera væl, hvussu stór fløkjan er – her verða bæði orðini nýtt til skiftis: “Tað var eitt ynski frá hesta­eigarum í Føroyum at kunna flyta ross beinleiðis úr Íslandi til Føroya. Men hetta læt seg ikki gera, og máttu hestarnir tí fyrst flytast til Danmarkar fyri síðan at verða sendir aft­ur til Føroya”. – Her skal tað eyðsæð vera “ross” og “rossa­eig­arar”.
Orðið ross kemur fyri í yms­um máliskum; “standa sum bitið ross” verður nýtt um ein, ið stendur nipin ella ráðaleysur. Og “standa sum ryssa uppi yvir deyðum fyli” kann eisini verða sagt um ein, ið stendur ráðaleysur.