Ingolf S. Olsen
----
Jørgen Niclasen fekk tað, hann í fyrstu syftu fór eftir, tá hann hósdagin hitti hinar norðurlendsku fíggjarmálaráðharrarnar í Oslo - hann fekk nevniliga sett kjakið um óhepnu avleiðingarnar av norðurlendsku tvískattaavtaluni á dagsskrá.
– Tað er ongin loyna, at málið er, at vit skulu fáa meira inn í skatti frá teimum nógvu føroyingunum, sum arbeiða uttanlands. Tað gerst ikki eftir einum degi, og fyrsta stigið var at fáa hini norðurlondini við upp á yvirhøvur at viðgera avleiðingarnar av avtalunum, og tað eydnaðist, sigur Jørgen Niclasen.
Norðurlendsku fíggjarmálaráðharrarnir samtyktu, at ein greining skal gerast til tess at lýsa trupulleikan.
Dagin eftir fundin í Oslo hevði Jørgen Niclasen so aftur ein fund við íslendska starvsbróður sín, Bjarna Benadiktsson, sum er nýggjur formaður í norðurlendska ráðharraráðnum, um málið. Hesin fundurin varð hildin í Gásadali. Jørgen Niclasen hevði nevniliga boðið Bjarna Benadiktsson til Føroya sum gest á landsfundinum hjá Fólkaflokkinum um vikuskiftið.
Jørgen Niclasen letur eisini væl at hesum fundinum, tó at onki meira ítøkiligt spurdist burtur úr. Í samrøðu við Rás2 eftir fundin var íslendski fíggjarmálaráðharrin sera varin og gav ongi lyfti. Hann segði, at fyrsta uppgávan var at fáa fleiri hagtøl og upplýsingar til vega, áðrenn støða kundi takast til nakað sum helst.
Tvíeggjað svørð
Tvískattaavtalurnar eru tvíeggjað svørð, og broytingar til tað góða í dag kunnu vísa seg at vera av tí ringa í morgin. Hetta er føroyski fíggjarmálaráðharrin fullgreiður yvir.
– Vit kunnu koma í ta støðu, til dømis um vit skjótt finna olju, at útlendingar tysja til Føroya at arbeiða og við verandi skipan rinda nógvan skatt her. Bara royndarboriholini higartil hava givið millum 10 og 25 milliónir krónur hvørt í inntøkuskatti. Men sum støðan er nú, so arbeiða 1500 føroyingar uttanlands og rinda meginpartin av skattinum har, meðan ógvuliga lítið aftur ímóti kemur henda vegin – umleið 600 útlendingar arbeiddu í stuttum tíðarskeiðum í Føroyum í fjør og løgdu góðar 20 milliónir krónur eftir seg í skatti. Hesin ójavnin er ein stórur trupulleiki, sum eg vil royna at gera okkurt við, og kynstrið er so at gera eina góða avtalu, sum í best møguligan mun tekur hædd fyri ymsu støðunum, sigur hann.
Tað er altíð trupult at pilka við og broyta slíkar avtalur. Seks lond eru við í norðurlendsku tvískattaavtaluni, og tey skulu semjast um tað, um broytingar skulu gerast. Jørgen Niclasen vísir tó á, at tað er hent fyrr, at seravtalur um skatt millum norðurlond eru gjørdar, hóast tvískattaavtalan er har, og nevnir eina avtalu millum Keypmannahavn og Malmø sum dømi.
– Har gera partarnir eitt býti, uttan at meginreglan um, at skatturin verður rindaður, har arbeitt verður, verður brotin. Hinvegin hava vit serligar reglur fyri okkara fiskmenn við eitt nú norskum skipum. Teir rinda skatt í Føroyum, sjálvt um meginreglan í tvískattaavtaluni altso sigur, at skatturin skal rindast, har tú arbeiðir, og ikki har tú býrt, sigur hann.
Vælferðarsamleiki
Men hann brúkar eisini argumentir, sum onkur kanska vil skýra kensluborin, fyri at gera norðurlendsku tvískattaavtaluna meira liðiliga. Fíggjarmálaráðharrin ætlar nevniliga at apperlera til felags norðurlendska samleikan, tá hann fer at tala fyri broytingum.
– Tá umboð fyri norðurlond eru í øðrum pørtum av heiminum, so verður reypað av norðurlendska vælferðarmodellinum – ikki av tí danska, svenska, norska, íslendska ella tí finska, men av tí norðurlendska. Vit eru eisini ein partur av norðurlondunum, og norðurlendska vælferðarsamfelagið er skattafíggjað. Trupulleikin er bara, at dupultskattaavtalan í verandi líki skarvar so nógv av okkara skattagrundarlagi, at vit illa hava ráð at varveita hetta vælferðarsamfelagið. Hetta er ein veruleiki, sum eg royni at fáa hinar fíggjarmálaráðharrarnar og stjórnir teirra at skilja og kenna felags ábyrgd av, greiðir Jørgen Niclasen frá.
Tað skal loysa seg
Í dag rinda føroyingar, sum arbeiða í Noregi 5-10 prosent minni í skatti, enn tey vildu gjørt, um tey arbeiddu her. Hvør skattastigi so skal brúkast, um tað skuldi eydnast sleppa at krevja henda skattin inn í Føroyum, hevur fíggjarmálaráðharrin ikki nakað svar upp á enn, men hann roknar við, at hildið verður fast um meginregluna at skatturin skal rindast, har inntøkan er forvunnin.
– Tí verður helst talan um at býta skattin. Men koma vit har til, so finna vit eisini eina loysn á hasum spurninginum. Okkara motto er, at tað skal loysa seg at arbeiða, og tað skal eisini loysa seg at arbeiða í útlandinum og búgva her, sigur Jørgen Niclasen.
---
FAKTA
Sambært tølunum hjá fíggjarmálaráðharranum forvunnu føroyingar til samans 750 milliónir krónur uttanlands í fjør. Av hesum rindaðu teir bert 70 milliónir krónur í skatti í Føroyum. Um teir vórðu skattaðir sum vanligir løntakarar á landi í Føroyum, hevði skattainntøkan frá teimum verið umleið 250 milliónir krónur. Munurin – skattamissurin – er 180 milliónir krónur.
Útlendingar, sum arbeiddu í Føroyum í stutt tíðarskeið í fjør, rindaðu til samanberingar 22 milliónir krónur í skatti her.
